1-) Giriş:
Yaş tip sarı nokta hastalığı, diyabetik maküla ödemi ve retina damar tıkanıklıklarında hem ödemi hem de damar geçirgenliğini hedefleyen yeni nesil bir yaklaşım.
Retina hastalıklarında meydana gelen damar sızıntıları, sıvı birikimine (ödem), kanamalara ve görme kaybına neden olabilir. Günümüzde geliştirilen göz içi enjeksiyon tedavileri, bu değişiklikleri kontrol altına alarak görmenin korunmasını amaçlamaktadır.
Bu tedavilerden biri olan Faricimab (Vabysmo), iki farklı biyolojik mekanizmayı aynı anda hedeflemesiyle geleneksel anti-VEGF tedavilerinden ayrılmaktadır.
2-) Faricimab Nedir? Nasıl Etki Gösterir?
Faricimab, retina hastalıklarında kullanılan, göz içine enjeksiyon yoluyla uygulanan biyolojik bir ilaçtır.
Bu tedavinin en önemli özelliği, VEGF-A ve Angiopoietin-2 (Ang-2) adı verilen iki farklı proteinin etkisini aynı anda baskılamasıdır.
Bu iki protein, retina damarlarının yapısı ve geçirgenliği üzerinde önemli rol oynar.
- VEGF-A’nın baskılanması: VEGF-A, anormal damar oluşumunu ve mevcut damarlardan sıvı sızmasını artırabilen bir proteindir. Faricimab, VEGF-A’yı baskılayarak retina dokusundaki sıvı birikiminin azalmasına ve anormal damar faaliyetlerinin kontrol altına alınmasına yardımcı olur.
- Ang-2’nin baskılanması: Ang-2, damarların kararlılığını ve bütünlüğünü etkileyen bir proteindir. Bu yolun baskılanması, damar duvarlarının daha dengeli çalışmasını destekleyerek sızıntı ve ödemin kontrolüne katkıda bulunabilir.
Kısacası Faricimab, yalnızca ödemi azaltmayı değil, aynı zamanda ödem oluşumuna katkıda bulunan damar yapısındaki bozulmayı da hedefler.
Bu çift etkili mekanizma, tedavinin öne çıkan bilimsel özelliklerinden biridir.
3-) Diğer Anti-VEGF Tedavilerinden Farkı Nedir?
Geleneksel anti-VEGF tedavileri ağırlıklı olarak VEGF yolunu hedeflerken Faricimab, VEGF-A ve Ang-2’yi birlikte baskılayarak hem ödemin azaltılmasını hem de damar yapısının dengelenmesini hedefler.
Anti-VEGF tedavilerinde sık enjeksiyon ihtiyacı, hasta konforunu olumsuz etkileyebilir ve her uygulama düşük de olsa komplikasyon riski taşır. Ayrıca VEGF’nin sağlıklı retina damarları ve sinir hücrelerinin korunmasındaki rolü nedeniyle, uzun süreli baskılanması doku biyolojisini etkileyebilir.
Faricimab ile yapılan klinik çalışmalarda, uygun hastalarda enjeksiyon aralıklarının 16 haftaya (yaklaşık 4 aya) kadar uzatılabildiği gösterilmiştir. Bu özellik, hastalık kontrolü korunurken daha seyrek enjeksiyon yapılmasına ve tedavi yükünün azaltılmasına olanak sağlayabilir.
4-)Faricimab Kortizon İçerir mi? Kortizonlu Enjeksiyonlardan Farkı Nedir?
Faricimab kortizon içermeyen bir göz içi enjeksiyon tedavisidir.
Retina hastalıklarında kullanılan kortizon içeren enjeksiyonlar, iltihabi süreçleri baskılayarak ödemin azaltılmasına yardımcı olabilir. Ancak bu tedaviler bazı hastalarda göz içi basıncının yükselmesi ve katarakt gelişimi gibi yan etkilere neden olabilir.
Faricimab ise kortizondan farklı bir mekanizmayla çalışır.
VEGF-A ve Ang-2 yollarını hedefleyerek damar geçirgenliğini, anormal damar faaliyetlerini ve bunlarla ilişkili inflamatuar süreçleri azaltmayı amaçlar.
Kortizon içermemesi, steroid kullanımına bağlı yan etkiler açısından önemli bir farklılıktır. Ayrıca damar geçirgenliği ve inflamasyonla ilişkili süreçler üzerindeki etkileri retina ödeminin kontrolüne katkı sağlayabilir.
5-) Hangi Retina Hastalıklarında Kullanılır?
5.a) Yaş Tip Sarı Nokta Hastalığı:
Faricimab, anormal damar oluşumunda etkili biyolojik yolları baskılayarak sıvı sızıntısının ve retina ödeminin azaltılmasını hedefler.
Tedavinin temel amacı, hastalığın aktivitesini kontrol altına almak, mevcut görmeyi korumak ve uygun hastalarda görme düzeyinin iyileşmesini sağlamaktır.
Çift etkili mekanizması ve bazı hastalarda daha uzun enjeksiyon aralıklarına olanak tanıması, Faricimab’ı yaş tip sarı nokta hastalığında değerlendirilen tedavi seçeneklerinden biri haline getirmektedir.
5.b) Diyabetik Retinopati ve Makula Ödemi:
Faricimab, VEGF-A ve Ang-2 yollarını baskılayarak damar sızıntısının azaltılmasına ve makula ödeminin kontrol altına alınmasına yardımcı olur.
Bu etki sayesinde retina kalınlığında azalma ve bazı hastalarda görme düzeyinde iyileşme sağlanabilir.
Ayrıca damar geçirgenliği ve inflamasyonla ilişkili biyolojik süreçlerin baskılanması, retina dokusunun daha dengeli bir ortamda korunmasına katkıda bulunabilir.
5.c) Retina Damar Tıkanıklıkları:
Faricimab, retinal ven tıkanıklığına bağlı gelişen makula ödeminde de kullanılan tedavi seçeneklerinden biridir.
Çift etkili mekanizması sayesinde damar geçirgenliğinin azaltılması ve ödemin kontrol altına alınması hedeflenir. Klinik çalışmalarda retinal ven tıkanıklığına bağlı makula ödeminde görme düzeyi ve retina kalınlığı üzerinde olumlu sonuçlar bildirilmiştir.
Ancak bu tedavi tıkalı damarı doğrudan açmaz. Amaç, damar tıkanıklığına bağlı gelişen sıvı birikimini ve görmeyi etkileyen komplikasyonları kontrol altına almaktır.
6-) Görmenin Korunmasında Kişiye Özel Tedavinin Önemi:
Faricimab, çift etkili mekanizması, kortizon içermemesi ve uygun hastalarda daha uzun enjeksiyon aralıklarına olanak tanımasıyla retina hastalıklarının tedavisinde önemli seçeneklerden biridir.
Ancak her retina hastalığı aynı şekilde ilerlemez. Tedavinin seçimi ve enjeksiyon sıklığı; hastanın görme düzeyi, OCT bulguları ve hastalığın durumuna göre retina uzmanı tarafından belirlenir.
Erken tanı, düzenli takip ve doğru tedavi planlaması, görme sağlığının korunmasında büyük önem taşır.
